Veiligheid & gezondheid op reis met kinderen - rustig voorbereid op pad
Als ouder heb je op vakantie liever geen zieke kids, geen verbrande neusjes en al helemaal geen bezoek aan een buitenlandse spoedeisende hulp. In de praktijk gebeurt er altijd wel iets kleins, een muggenbult die opzwelt, een lichte zonnesteek of een dagje diarree, maar met een beetje voorbereiding blijven de meeste dingen inderdaad klein.
Op deze pagina vind je onze aanpak voor veiligheid en gezondheid onderweg. Niet om paniek te zaaien, wel om je gerust te stellen. Zon, water, medicijnen en wat je doet als je kind ziek wordt in het buitenland, en hoe je hopelijk gewoon een rustige vakantie hebt.
Eerlijk verhaal: goed voorbereid vertrekken scheelt heel veel stress ter plekke. Vijftien minuten uittrekken voor deze pagina en de checklist bespaart je een half kapotte vakantiedag.
Voor vertrek: vaccinaties, verzekering en EHBO
Een week of drie voor je vertrek is het handig om even te checken of alles op orde is. Voor Europa is dat vaak sneller geregeld dan je denkt, voor bestemmingen buiten Europa is het iets meer werk.
Voor Europese bestemmingen heb je meestal alleen de standaard Rijksvaccinaties nodig. Check even of alle inentingen van je kind up to date zijn en dat jullie zelf ook geldig zijn voor DTP. Voor bestemmingen buiten Europa: raadpleeg minimaal zes weken voor vertrek de GGD-reisadviezen of ga naar een reisadviesbureau. Sommige vaccinaties werken pas na twee tot drie weken volledig.
Check of je huidige polis kinderen dekt en of de dekking gelijk is aan die van jullie zelf. Kies bij twijfel voor een uitgebreide dekking met medische kosten, repatriëring en aansprakelijkheid. Voor duurdere vakanties raden we ook een aparte annuleringsverzekering aan, want kinderen worden nu eenmaal ziek op ongelukkige momenten.
In heel Europa heb je recht op basis medische zorg met een EHIC-kaart (European Health Insurance Card). Die is gratis aan te vragen via je zorgverzekeraar. Vraag 'm minimaal een week voor vertrek aan, want ze doen er soms iets langer over dan beloofd. Iedere gezinslid heeft een eigen kaart nodig, inclusief baby's.
Zet een klein doosje klaar met de basics (zie onze minilijst verderop). Berg het op in je handbagage of dichtbij, niet ergens onderop in de grote koffer.
Zonbescherming en hitte met jonge kinderen
Zonnebrand op vakantie met kids is echt niet iets om te vergeten of even snel te doen. Kinderhuidjes verbranden veel sneller dan de onze en een flinke zonnesteek maakt de rest van de vakantie een ramp.
Onze standaard voor kids. Elke twee uur opnieuw insmeren en direct na zwemmen. Neem een tube mee die specifiek voor kinderen is (parfumvrij en watervast). Wij smeren in voor de zwemkleding aan gaat, zodat je overal goed bij kan.
Zonnebrand raden dermatologen af voor deze leeftijd, dus houd je baby in de schaduw en zorg voor luchtige en bedekkende kleding. Een zonnehoedje met flap in de nek is echt een aanrader.
Wij zweren erbij. Ze houden 90% van de UV-straling tegen, drogen snel en je hoeft veel minder in te smeren. Neem er twee per kind mee zodat er altijd een droog is.
Altijd op. Ook op bewolkte dagen, want juist dan verbranden kinderen soms zonder dat je het door hebt.
Bij warmte moeten kinderen extra veel drinken. Bied elke tien tot vijftien minuten iets aan, ook als ze er niet om vragen. Waterflesje met rietje maakt drinken makkelijker.
Tussen 12 en 15 uur is de zon het felst. Plan die uren als lunchpauze of siesta in de schaduw of binnen. Wij houden dit ritme aan op vakantie: 's ochtends zwemmen, 's middags rustig en laat in de middag weer eropuit.
Bleek of juist rood gezicht, moe en hangerig, minder plassen en een snelle ademhaling. Meteen naar de schaduw, kleding uit, lauw water drinken en een natte doek op het voorhoofd. Bij aanhoudende symptomen: bel meteen een arts.
Veilig bij water, zwembad, zee en meer
Kinderen kunnen verdrinken in heel weinig water en het gebeurt bijna altijd binnen een paar minuten, geluidloos. Dit is de belangrijkste sectie van deze pagina.
Ook bij ondiep water, ook als er andere ouders zijn en ook als er een badmeester is. Wij hanteren de regel: een ouder is verantwoordelijk voor het water op elk moment. Als jij pauze wilt, dan neemt de ander bewust over. Nooit ervan uitgaan dat "de ander vast wel oplet".
Voor peuters en kleuters die nog niet zelf kunnen zwemmen. Een goede drijfschijf (die om de romp gaat) is vaak veiliger dan losse vleugels omdat je kind er niet uit kan glijden.
Bij zee altijd letten op vlaggen: rood is niet zwemmen, geel is voorzichtig. Zelfs bij groen: houd kleine kinderen dicht bij de kant. Onderstroom is niet zichtbaar en kan een kind zo tien meter meesleuren.
Bij de Middellandse Zee komen kwallen soms in grote groepen voor. Vraag altijd bij de accommodatie hoe het er die dag voor staat. Voor zee-egels: waterschoenen aan, altijd. Ze zitten vaak tussen stenen in ondiep water.
In de meeste hotelzwembaden zijn zwemluiers verplicht voor kinderen die nog niet zindelijk zijn. Douchen na het zwemmen (met de kleren erbij) haalt het meeste chloor eruit en voorkomt geïrriteerde huidjes.
Nat en glad. Wij zeggen "lopen aan de rand, rennen op het gras". Een oude regel, maar hij werkt.
Medicijnen en de reisapotheek (wat neem je mee?)
Onze basis reisapotheek voor een vakantie met kinderen. In veel landen kun je alles wel kopen, maar je wilt niet zoeken naar een apotheek in een taal die je niet spreekt met een huilend kind op je heup.
- Pleisters in verschillende maten
- Kinderparacetamol (drank of tabletten, afhankelijk van de leeftijd)
- Kinderibuprofen (alleen op advies van je huisarts)
- Digitale thermometer
- Steriele gaasjes en verbandjes
- Zonnebrand factor 50 voor kids
- Aftersun
- Muggenspray (kindvriendelijk)
- Antijeukstick voor muggenbulten
- Antischuurcrème (bij baby's)
- Antibiotische wondzalf
- Neusspray of neusaspirator (bij baby's)
- ORS zakjes voor bij diarree of veel overgeven
- Crème voor een gevoelige huid
- Alle medicijnen die je kind al gebruikt, plus recepten (in de cloud of op papier)
- Voor kinderen met astma, eczeem of allergie: dubbele voorraad medicatie
- EpiPen als je kind een ernstige allergie heeft, met begeleidende brief van de arts
- Reisziektemedicatie (Primatour, voor kinderen vanaf zesjaar en in overleg met de huisarts)
Onze tip: berg dit doosje op in je handbagage. Je hebt het meestal in de eerste 24 uur al nodig of als je bagage vertraging heeft ben je in ieder geval niet zonder.
Ziek in het buitenland, wat doe je?
Soms gebeurt het toch. Je kind wordt ziek op vakantie. Wat doe je dan?
Bijna alle reisverzekeringen hebben een 24 uursnummer speciaal voor dit soort situaties. Zij regelen de juiste zorg, zeggen welke kliniek ze aanbevelen en of je zelf moet betalen (en dat later declareert) of dat zij direct afrekenen.
Bij aanhoudende hoge koorts (>39,5°C langer dan 24 uur), bij een baby onder de drie maanden met koorts, bij ernstige uitdroging (droge mond, minder plassen en sufheid), bij een uitslag met koorts, bij ernstige buikpijn of aanhoudend overgeven, bij een wond die niet goed geneest of als je gewoon je gevoel niet vertrouwt. In dat laatste geval: altijd bellen, ook als het "misschien niks" is.
Voor niet levensbedreigende situaties heeft bijna elk land een equivalent van de huisarts (in het Frans médecin généraliste, in het Duits Hausarzt, in het Spaans médico de familia). Vaak sneller en goedkoper dan de SEH. Vraag je accommodatie of ze een arts kunnen aanraden.
Download een vertaal app zoals Google Translate met de offlineversie voor de taal van je bestemming. Het kunnen uitleggen van symptomen scheelt heel veel gedoe. Wij hebben ook een klein kaartje in de portemonnee met "mijn kind is allergisch voor..." in de plaatselijke taal, dit is nuttig voor allergieën.
Zoek voor je vertrek even op waar het dichtstbijzijnde ziekenhuis en de dichtstbijzijnde apotheek zit vanuit je accommodatie. Sla het op in je telefoon. Als er echt iets is heb je geen zin om dat op dat moment te googelen.
Eten en drinken - buikklachten voorkomen
Buikpijn en diarree zijn misschien wel de meest voorkomende vakantie kwaaltjes bij kinderen. Vaak door net iets ander water, andere bacteriën of te veel ijs. Wat helpt om het te voorkomen:
Nederland, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Zwitserland en Italië, allemaal veilig. In Portugal, Spanje en Griekenland kun je in de meeste plaatsen ook prima kraanwater drinken, maar op eilanden en in kleine dorpjes is gebotteld water veiliger. Bij twijfel altijd gebotteld.
Ook om tanden mee te poetsen. Geen ijsblokjes in drankjes. Rauwe groenten en fruit dat niet met een schil is (aardbeien, sla): voorzichtig.
Waar je ziet dat het snel over de toonbank gaat. Vermijd de rustige tent aan het einde van de straat, waar het ijs al drie dagen in de vitrine ligt.
Kinderen stoppen alles in hun mond. Op het strand, in het zwembad en in het speeltuintje. Was hun handen voor het eten, altijd en houd desinfecterende gel bij de hand.
ORS zakjes (te koop bij de drogist), oplossen in water en in kleine slokjes drinken. Bananen, rijst, appelmoes en droge toast (het "BRAT-dieet") als je kind weer wat kan eten. Geen melk en zuivel de eerste dag. Bij aanhoudende diarree langer dan 24 uur (of bij een baby of peuter): naar de arts.
Kleine slokjes water of ORS. Het eten niet forceren. Weer eten als je kind honger heeft. Bij aanhoudend overgeven: arts bellen om uitdroging te voorkomen.
Per leeftijd: aandachtspunten
Elke leeftijd heeft zijn eigen risico's. Wat wij per fase extra in de gaten houden:
- Directe zon vermijden, ook in de schaduw factor 50 gebruiken vanaf 6 maanden
- Hitte kan gevaarlijk zijn: extra voeden, koelen en luchtige kleding
- Hygiëne bij fles en flessenwater
- Baby's onder 3 maanden met koorts: altijd naar arts, ook al lijkt het niks
- Muggen: extra beschermen (klamboe over kinderwagen en muggenspray die geschikt is voor baby's)
- Water! Nooit uit het oog verliezen bij zwembad, meer, zee en een badkuip
- Hete oppervlakken (auto's, terrasstoelen en zand op het strand)
- Alles in de mond fase: schelpen, kiezelstenen en zand
- Kleine ongelukjes, dus pleisters altijd bij de hand
- Reisziekte begint vaak rond deze leeftijd
- Zonnebrand blijft belangrijk: verbranding leidt op latere leeftijd tot huidschade
- Zwembadveiligheid: kunnen soms al zwemmen, maar overschatten hun kunnen
- Verdwalen: leer je kind je telefoonnummer of geef ze een polsbandje met contactgegevens
- Overprikkeling in drukke plekken: signalen herkennen (woedeaanvallen en uitgeputheid)
- Overmoedig: klimparken, snorkelen en mountainbiken. Ze denken dat ze meer kunnen dan ze werkelijk kunnen
- Zonverbranding op eigen initiatief opgelost (of niet): controleer het
- Meer bewegingsvrijheid, maar altijd afspraken maken (waar mag je heen en wanneer ben je terug)
- Zelf iets kunnen uitleggen aan een arts als je iets voelt: leer ze dat
Onze reisapotheek checklist (downloadbare pdf)
Alles wat we hierboven noemen hebben we bij elkaar gezet in een handige downloadbare pdf-checklist. Zo weet je zeker dat je niets vergeet, van EHBO-basics, tot de belangrijke telefoonnummers en adressen.
Vul je e-mailadres in en je krijgt de checklist meteen in je mailbox.
Veelgestelde vragen over veiligheid & gezondheid op reis met kinderen
-
Nee, in bijna alle gezinsreisverzekeringen zijn kinderen automatisch meeverzekerd (vaak gratis). Check wel even de polisvoorwaarden. Baby's hebben wel een eigen EHIC-kaart nodig voor Europa.
-
Voor eerste basiszorg wel, maar niet voor alle kosten of voor bijvoorbeeld repatriëring. Neem altijd daarnaast een reisverzekering met medische dekking mee.
-
Kinderparacetamol volgens leeftijdsdosering (staat op de verpakking). Zorg voor voldoende drinken en lichte kleding. Bij baby's onder 3 maanden: altijd meteen naar arts. Bij oudere kinderen: als de koorts na 24 uur nog >39°C is of als er andere symptomen bij komen, meteen de arts bellen.
-
Alleen op recept van je huisarts, voor specifieke situaties. Reisantibiotica zoals amoxicilline is soms te krijgen voor bepaalde bestemmingen. Overleg vooraf met je huisarts of het nodig is.
-
Voor kinderen vanaf zes is er Primatour, in overleg met je huisarts of apotheek. Verder helpt het om vooruit te kijken (niet naar beneden), boven aan dek te blijven en niet met een lege of overvolle maag te gaan varen.
-
Voor baby's onder de zes maanden raden wij zelf geen warme bestemmingen (>30°C) aan. Baby's kunnen hun temperatuur nog niet goed reguleren en directe zon moet vermeden worden. Vanaf ongeveer negen maanden gaat het meestal prima, mits je goed oplet op schaduw, water en zonnebrand.
-
Neem twee doses medicatie mee (voor het geval een dosis kwijtraakt). Zorg voor een medische kaart in de taal van je bestemming (voorbeeldkaartjes zijn online te downloaden). En bespreek met je huisarts of je een EpiPen moet meenemen, ook als je kind er niet eerder een heeft gehad.
-
In alle 27 EU-landen plus IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland. In het Verenigd Koninkrijk vervalt de EHIC-kaart sinds de Brexit, maar de Global Health Insurance Card (GHIC) werkt daar wel. Bij twijfel altijd even je zorgverzekeraar bellen voor vertrek.